Twijfel je welke telefoon geschikt is als eerste mobieltje voor je kind? Hoewel de meeste kinderen het liefst de allernieuwste iPhone willen, denken veel ouders daar gelukkig anders over. Ze geven hun kind liever eerst een oude telefoon. Een afdankertje van zichzelf, of van opa of oma. Op een oude fiets moet je het leren, nietwaar? Heel goed, want zo’n eerste smartphone kan in de loop van de tijd best wat krassen en butsen oplopen. Bovendien heeft je kind alle fancy functionaliteiten die zo’n spiksplinternieuwe smartphone biedt helemaal niet nodig. Sterker nog, het is juist verstandig om die mogelijkheden te begrenzen. Met een paar slimme instellingen en keuzes maak je van een oude smartphone een eenvoudige, veilige eerste telefoon voor je kind: een ‘startphone’ dus. Hoe je dat doet, lees je in dit artikel.
Waarom een oude smartphone een goede startphone kan zijn
De voordelen van een oude smartphone als eerste telefoon van je kind:
- Een oud toestel is gratis, of in ieder geval goedkoper als je besluit een refurbished telefoon of een tweedehand mobieltje via Marktplaats aan te schaffen;
- En ook duurzaam: je geeft een apparaat een tweede leven. En dat is hard nodig, want wereldwijd groeit de berg elektronisch afval razendsnel: in 2022 was er maar liefst al 62 miljoen ton e-waste, genoeg om 1,55 miljoen vrachtwagens te vullen en daarmee een file rond de hele evenaar te vormen;
- Je hoeft geen duur abonnement aan te schaffen, een prepaid abonnement volstaat. Zelf koop ik al jarenlang refurbished telefoons en heb ik een zeer betaalbaar sim-only abonnement van Simyo, net als mijn kinderen;
- Een krasje of valpartij van zo’n oude telefoon is een stuk minder erg;
- Zo’n oude telefoon is bovendien wat minder ‘magnetisch’ dan het allernieuwste model. Hoe ‘flashier’ die telefoon, hoe meer je kind het ziet als een toffe gadget die overal mee naar toe moet om indruk te maken op klasgenootjes, vriendjes en vriendinnetjes. En je wilt toch juist voorkomen dat die telefoon meteen al overal mee naartoe gaat?
Geef dus een oude smartphone een tweede leven. Zo’n toestel is perfect om klein mee te beginnen: met bellen, berichtjes sturen en eventueel een paar praktische apps.
Zo maak je van je oude smartphone een startphone
Je hebt een oude toestel klaarliggen of een refurbished mobieltje aangeschaft. Maar hoe maak je die oude smartphone nou geschikt voor je kind? Volg de stappen hieronder en klaar ben je!
1. Maak de telefoon helemaal leeg en gereed voor een nieuwe gebruiker
- Verwijder oude foto’s, apps, accounts en gegevens;
- En/of zet ‘m terug naar de fabrieksinstellingen;
- Maak een kinderaccount aan;
- Installeer updates indien nodig en stel automatische updates in.
Kan je oude smartphone geen updates meer ontvangen? Dan is het beter om het toestel niet meer te gebruiken. Zonder beveiligingsupdates wordt het toestel kwetsbaarder en kunnen apps en functies steeds minder goed werken. Lever ‘m in bij een Wecycle-inleverpunt of bij de milieustraat in jouw gemeente.
Kijk bij een oude smartphone ook even naar de batterijconditie (vindbaar via Instellingen). Een batterijconditie van 80 procent of hoger is goed, maar ook daaronder kan de telefoon nog prima als startphone gebruikt worden. Houd dan wel rekening met een kortere batterijduur. Is de batterij echt snel leeg, wordt de telefoon bij het opladen heel heet of valt de telefoon onverwacht uit, dan kan het vervangen van de batterij de moeite waard zijn.
2. Kies bewust welke functies en apps je kind ‘nodig’ heeft
- Bouw het rustig op, bellen en berichten kunnen voorlopig genoeg zijn;
- Denk goed na over WhatsApp, YouTube, browser en andere apps. Niet alles hoeft meteen beschikbaar te zijn;
- Wacht sowieso met social media als TikTok, Instagram en Snapchat tot je kind minimaal 13 maar het liefst pas 15 jaar is zoals het Nederlandse overheidsadvies nu is.
3. Stel ouderlijk toezicht in
- Voor iPhones: activeer Delen met Gezin als je zelf ook gebruik maakt van een iPhone, iPad en/of laptop van Apple;
- De meeste overige smartphones draaien op Android. Hier kun je Google Family Link gebruiken voor het instellen van ouderlijk toezicht;
- Stel beperkingen in voor apps, downloads en schermtijd;
- Zet meldingen uit. Zo voorkom je dat de telefoon voortdurend om de aandacht van je kind vraagt.
4. Maak duidelijke afspraken met je kind
- Wanneer en waar mag de telefoon gebruikt worden?
- Waar ‘slaapt’ de telefoon?
- Wat doe je bij een vervelend bericht of online probleem?
- Meer tips over het maken van afspraken vind je in de SMARTphone STARTgids
Welke apps zet je wél en niet op een startphone?
Ik ben groot voorstander van stapsgewijze begeleiding van ouders bij het schermgebruik van kinderen (ook wel ‘scaffolding’ genoemd). Je laat je kind dan niet in één keer helemaal los en vrij met die eerste smartphone. In het begin bied je veel begeleiding en bepaal je samen wat je kind wel en niet kan met de telefoon, en waar die telefoon wel of niet mee naartoe mag. Naarmate je kind ouder wordt en meer ervaring en verantwoordelijkheidsgevoel krijgt, kun je die begeleiding stap voor stap afbouwen. Zo groeit de digitale vrijheid mee met wat je kind aankan. Zo’n oude telefoon instellen als een startphone met beperkte mogelijkheden is dus de uitstekende basis voor het bewust introduceren van die eerste smartphone in het leven van je kind.
Wil je dat de startphone je kind de mogelijkheid geeft om bereikbaar te zijn en contact met vriendjes, vriendinnetjes en klasgenootjes te hebben? Sta je entertainment zoals games en YouTube toe of mag dat alleen op de tablet, spelcomputer en/of smarttelevisie? Heeft je kind baat bij het gebruik van een navigatie-app zoals Google Maps en een Weer-app? En houd je kind van muziek of podcasts luisteren? Allemaal overwegingen die jij kunt maken, afhankelijk van de behoeften en interesses van je kind, én van hoe jij als opvoeder tegen schermgebruik in je gezin aankijkt.
Krijgt je kind een oude smartphone met Android? Dan is de nieuwe gratis app Startphone van Odido een uitkomst. De app is ontwikkeld in samenwerking met Nederlandse wetenschappers en maakt dat die eerste telefoon als het ware meegroeit met je kind. Niet het hele wereldwijde web is meteen beschikbaar, maar je bouwt het rustig op.
Je downloadt de Startphone-app op de smartphone van je kind. Daarna neemt Startphone de interface en instellingen over. De app heeft vier niveaus die aansluiten bij de leeftijd en ontwikkeling van je kind: van het basisniveau met vooral bellen en praktische functies, via school, plannen en chatten, tot het niveau waarop ook social media beschikbaar komen.
Krijgt je kind een oude iPhone en wil je die ook graag instellen als een startphone? De Smartphone-app is dan helaas geen optie, maar er is wel een heel goed alternatief (klik op de afbeelding om de Insta Reel te openen):
Oude smartphone of toch een dumbphone?
In plaats van een smartphone kun je je kind eerst een aantal jaren een dumbphone geven. Dat is een telefoon zonder apps en geen of zeer beperkte internettoegang, waarmee je kind kan bellen, sms’en en soms ook muziek kan luisteren of foto’s kan maken. Een ‘domme telefoon’ dus. Vooral Nokia heeft een aantal fijne modelletjes opnieuw uitgebracht die je doen terugdenken aan de jaren nul van deze eeuw.
Bewuste start
Welk mobieltje je ook kiest als eerste telefoon voor je kind, het gaat er vooral om dat je samen een bewuste start maakt. Een oude smartphone kan daar heel geschikt voor zijn als je deze op een goede manier inricht. Zo is je kind bereikbaar zonder dat het meteen de hele digitale wereld in zijn of haar broekzak heeft. In de SMARTphone STARTgids vertel ik je stap voor stap hoe je die eerste smartphone op een goede en bewuste manier introduceert en je kind daarin begeleidt. Niet vanuit angst of controle, maar vanuit veiligheid, verbinding en vertrouwen. Meer informatie lees je hier.