Zijn sociale media slecht voor de mentale gezondheid van tieners? Een vraag die veel ouders, en inmiddels de hele maatschappij, bezighoudt. De meningen hierover zijn flink verdeeld, ook bij wetenschappers. Nieuw onderzoek van de Universiteit van Amsterdam en Universiteit Utrecht onder Nederlandse tieners van 14 tot en met 18 jaar toont aan dat socialmediagebruik inderdaad negatieve effecten heeft op de mentale gezondheid van de meerderheid van de tieners. Iets waar we als ouders niet meer omheen kunnen. Spoiler alert: niet alle populaire socialmediaplatforms hebben een negatief effect op tieners.
Negatieve effecten social media
De onderzoekers* volgden 479 Nederlandse tieners wel 100 dagen lang. Elke avond vulden de tieners zelf een korte vragenlijst in over hoe lang ze die dag op social media zaten, hoe gelukkig ze zich voelden, hoe ze over zichzelf dachten en hoe verbonden ze zich voelden met hun vrienden. In totaal werden door de onderzoekers meer dan 44.000 dagrapportages geanalyseerd. Dat maakt dit onderzoek enorm grondig. Gemiddeld brachten de tieners 2 uur en 40 minuten per dag door op hun favoriete socialmediaplatforms. Voor 60 procent van de tieners geldt dat het gebruik van social media op alle drie de punten tegelijk negatief uitpakt: ze voelen zich minder gelukkig, ze hebben een lager zelfbeeld én voelen zich minder close met hun vrienden. Met andere woorden: het gaat niet om een klein kwetsbaar groepje waarvoor social media nadelig is, het gaat om de meerderheid van de tieners die social media gebruiken. De onderzoekers concluderen dan ook dat social media een duidelijke bijdragende factor zijn aan mentale gezondheidsproblemen bij tieners. Let op: een factor. Dat betekent (nog) niet dat socialmediagebruik dé hoofdoorzaak is van de verminderde mentale gezondheid van tieners en jongeren.
TikTok, YouTube en Instagram niet goed voor mentale gezondheid
De wetenschappers onderzochten ook of er een verschil is tussen welke socialmediaplatforms tieners gebruikten. Een van de meest opvallende inzichten uit het onderzoek: het effect verschilt sterk per platform. Bij tieners die TikTok gebruiken rapporteerde maar liefst 71 procent een verminderde mentale gezondheid op alle drie de onderzochte punten (welzijn, zelfbeeld en verbinding met vrienden), bij YouTube was dat 67 procent en voor Instagram 51 procent. Maar tieners rapporteerden juist (kleine) positieve effecten op hun mentale welzijn als het gaat om Snapchat en Whatsapp. Zo heeft Snapchat een positief effect op welzijn en vriendschappen en ook Whatsapp zorgt voor een positief vriendschapseffect. Deze platforms worden vooral gebruikt om direct contact te onderhouden met vrienden, en dat lijkt een belangrijk verschil te maken met de platforms waar algoritmes gebruikers (korte) filmpjes voorschotelen.
Hoe kan het dat juist TikTok en YouTube zo’n impact hebben?
De onderzoekers noemen een paar mogelijke verklaringen voor de negatieve effecten van TikTok en YouTube (en in mindere mate Instagram): zoals veel vergelijkingsmateriaal (perfecte lichamen, levens en prestaties), algoritmes die inspelen op de emoties van gebruikers en het oneindige scrollen waardoor tijd en aandacht verdwijnen zonder dat het echt iets oplevert. Dat maakt deze platforms extra intens, zeker voor een brein dat nog volop in ontwikkeling is.
Ongeveer 1 op de 7 tieners ervaart een dubbel effect van het gebruik van social media: bijvoorbeeld meer verbondenheid met vrienden, maar tegelijk een slechter zelfbeeld. Dat is belangrijk om te weten, maar het verandert niets aan de hoofdboodschap: voor de meeste tieners slaat de balans bij TikTok, YouTube en Instagram door naar de negatieve kant.
Wat betekent dit voor jou als ouder?
Dit onderzoek pleit níet voor een simpel ‘weg met die smartphone’. Niet het apparaat zelf, maar welke apps je kind gebruikt, dát is een belangrijk aandachtspunt voor ouders en opvoeders.
Wil je meer weten over kinderen en schermtijd, smartphones, social media, gamen, AI en (media)opvoeding? Meld je hier aan voor mijn mailinglist. Als bonus ontvang je gratis mijn e-book De 5 valkuilen van schermstrijd in je gezin!
*van der Wal, A., Beyens, I., Janssen, L.H.C. et al. Diverse platforms, diverse effects: Evidence from a 100-day study on social media and adolescent mental health. Curr Psychol 45, 36 (2026). https://doi.org/10.1007/s12144-025-08893-7